به گزارش خبرنگار بینالملل ایبنا، جدیدترین افت شاخصهای اصلی بورس آمریکا تنها یک واکنش مقطعی به آمار تورم نبوده، بلکه نشانهای از عمیقتر شدن نگرانیها درباره آینده بزرگترین اقتصاد جهان است. سرمایهگذاران در ماههای اخیر امیدوار بودند که با کاهش تدریجی تورم، بانک مرکزی آمریکا مسیر کاهش نرخ بهره را آغاز کند و اقتصاد وارد دورهای از ثبات شود. اما انتشار تازهترین دادههای تورمی، همراه با افزایش تنشهای خاورمیانه، رشد بدهی خانوارها و نشانههای ضعف در مصرف داخلی، این امیدها را کمرنگ کرده است.
شاخصهای داوجونز، S&P500 و نزدک پس از انتشار گزارش جدید تورم آمریکا سقوط کردند و بازارها بار دیگر به این جمعبندی رسیدند که اقتصاد ایالات متحده ممکن است برای مدت طولانیتری با نرخ بهره بالا، هزینههای سنگین مالی و نااطمینانی ژئوپلیتیکی روبهرو بماند.
تورم؛ کابوسی که پایان نمییابد
مهمترین عامل نگرانی بازارها، بازگشت فشارهای تورمی است. وزارت کار آمریکا اعلام کرد شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) در ماه آوریل بیش از پیشبینیها افزایش یافته و تورم سالانه به بالاترین سطح خود در نزدیک سه سال اخیر رسیده است.
این آمار نشان داد که برخلاف انتظارات قبلی، روند کاهش تورم متوقف شده است. قیمت خدمات، انرژی، بیمه، اجاره مسکن و مراقبتهای درمانی همچنان در حال افزایش است و فشار مستقیم بر خانوارهای آمریکایی وارد میکند.
تحلیلگران «مورگان استنلی» معتقدند تداوم تورم بالا، اعتماد سرمایهگذاران به «فرود نرم» اقتصاد آمریکا را تضعیف کرده است؛ سناریویی که بر اساس آن، اقتصاد بدون ورود به رکود میتوانست تورم را مهار کند.
نرخ بهره بالا؛ فدرال رزرو در تله سیاست انقباضی
افزایش تورم به این معناست که فدرال رزرو احتمالاً نرخ بهره را برای مدت طولانیتری بالا نگه خواهد داشت. این مسئله برای بازارها بسیار نگرانکننده است، زیرا نرخ بهره بالا تقریباً تمام بخشهای اقتصاد را تحت فشار قرار میدهد.
بانک مرکزی آمریکا از سال ۲۰۲۲ تاکنون شدیدترین چرخه افزایش نرخ بهره در چهار دهه اخیر را اجرا کرده است. اکنون نرخ بهره در محدودهای قرار دارد که هزینه وام مسکن، وام خودرو، تامین مالی شرکتها و بدهی مصرفکنندگان را به شدت افزایش داده است.
«جروم پاول» رئیس فدرال رزرو، اخیراً تأکید کرد که بانک مرکزی تا زمان مشاهده «شواهد قانعکننده» از کاهش تورم، کاهش نرخ بهره را آغاز نخواهد کرد.
طبق دادههای CME FedWatch، پس از انتشار آمار جدید تورم، معاملهگران احتمال کاهش نرخ بهره در ماههای آینده را به شدت پایین آوردند.
بدهی خانوارها؛ زنگ خطر برای مصرف داخلی
اقتصاد آمریکا به شدت به مصرف خانوار وابسته است؛ اما اکنون نشانههای فزایندهای از فشار مالی بر مردم دیده میشود. در همین راستا بانک فدرال رزرو نیویورک اعلام کرده بدهی کارتهای اعتباری آمریکاییها به رکورد تاریخی جدیدی رسیده و نرخ نکول وامها نیز رو به افزایش است.
طبق این گزارش، بسیاری از خانوارها برای جبران افزایش هزینههای زندگی، بیش از گذشته به وام و اعتبار متکی شدهاند. افزایش نرخ بهره نیز باعث شده بازپرداخت این بدهیها دشوارتر شود.
تحلیلگران «جیپیمورگان» هشدار دادهاند که کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان میتواند در نهایت رشد اقتصادی آمریکا را کند کند؛ زیرا مصرف داخلی حدود ۷۰ درصد اقتصاد این کشور را تشکیل میدهد.
بازار کار؛ از نقطه قوت تا عامل نگرانی
هرچند نرخ بیکاری آمریکا هنوز در سطح نسبتاً پایینی قرار دارد، اما اقتصاددانان معتقدند بازار کار نیز نشانههایی از ضعف تدریجی را بروز داده است.
گزارش وزارت کار آمریکا نشان میدهد سرعت استخدام در برخی بخشها کاهش یافته و شرکتهای فناوری و مالی طی ماههای اخیر هزاران نفر را اخراج کردهاند، به طوری که شرکتهایی مانند گوگل، آمازون، مایکروسافت و تسلا در سال گذشته موجهای متعددی از تعدیل نیرو را اجرا کردند. این روند، نگرانیها درباره کاهش سودآوری شرکتها و افت تقاضای مصرفی را تشدید کرده است.
خاورمیانه و شوک انرژی؛ ترس از بازگشت بحران نفتی
در کنار مشکلات داخلی اقتصاد آمریکا، تنشهای ژئوپلیتیکی نیز بازارها را مضطرب کرده است. سرمایهگذاران نگراناند که ادامه درگیریها در خاورمیانه، بهویژه در اطراف تنگه هرمز، قیمت جهانی انرژی را افزایش دهد.
طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، حدود یکپنجم نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
افزایش قیمت نفت میتواند دوباره تورم را تشدید کند و برنامه فدرال رزرو برای کنترل قیمتها را با مشکل مواجه سازد. از همین رو تحلیلگران بلومبرگ هشدار دادهاند که شوک جدید انرژی ممکن است اقتصاد جهانی را وارد مرحلهای از «رکود تورمی» کند؛ وضعیتی که در آن رشد اقتصادی ضعیف و تورم بالا همزمان رخ میدهد.
سقوط اعتماد سرمایهگذاران به سهام فناوری
یکی دیگر از نشانههای نگرانی بازار، افت سهام شرکتهای فناوری بود. این بخش در دو سال گذشته موتور اصلی رشد والاستریت محسوب میشد، اما اکنون با افزایش نرخ بهره و نگرانی از کاهش هزینهکرد مصرفکنندگان، فشار زیادی را تجربه میکند.
سهام فناوری معمولاً به نرخ بهره حساس است، زیرا ارزشگذاری این شرکتها بر سودهای آینده استوار است. وقتی نرخ بهره بالا میرود، جذابیت سرمایهگذاری در این شرکتها کاهش مییابد.
گزارش «گلدمن ساکس» نشان میدهد سرمایهگذاران در حال انتقال بخشی از سرمایه خود از سهام پرریسک فناوری به داراییهای امنتر مانند اوراق قرضه و طلا هستند.
ترکیب تورم پایدار، نرخ بهره بالا، افزایش بدهی خانوارها، ضعف تدریجی بازار کار و تنشهای ژئوپلیتیکی، فضای شکنندهای را بر اقتصاد آمریکا حاکم کرده است. آنچه بیش از همه سرمایهگذاران را نگران کرده، این است که اقتصاد ایالات متحده اکنون نهتنها با خطر کاهش رشد روبهروست، بلکه ابزارهای سیاستگذاری نیز محدودتر از گذشته شدهاند.
اگر فدرال رزرو نرخ بهره را بالا نگه دارد، خطر رکود بیشتر میشود و اگر زودتر از موعد نرخها را کاهش دهد، احتمال بازگشت موج جدید تورم وجود دارد. همین دوگانگی، بازارهای مالی را وارد دورهای از بیاعتمادی و نوسان کرده است؛ دورهای که بسیاری از تحلیلگران آن را یکی از پیچیدهترین مقاطع اقتصاد آمریکا پس از بحران مالی ۲۰۰۸ توصیف میکنند.
